REKONSEKRACJA KOŚCIOŁA NA STARYM PRZEDMIEŚCIU

          Kościół św. Piotra i Pawła  w Gdańsku  stał się na nowo miejscem religijnego kultu. W niedzielę, 11 września 2006 r.o godz. 11.00, J.E. Ks. Abp Tadeusz Gocłowski dokonał jego uroczystej rekonsekracji. Oprócz wiernych tej parafii oraz licznie  zebranych mieszkańców Gdańska, w uroczystości tej wzięli udział również: przedstawiciel Ministra Kultury, Marszałek Województwa Pomorskiego, Prezydent Miasta Gdańska, Przedstawiciele Wydziału Konserwacji Zabytków, Członkowie Stowarzyszenia Polskich Ziemian, Polonii Gdańskiej, Ormian, wielu duchownych z archidiecezji  gdańskiej oraz zagranicznych gości z Niemiec i Austrii.
           Dzień ten zapisał się w historii tej świątyni w sposób wyjątkowy, ponieważ obiekt ten został jakby  wskrzeszony do życia.  Po bolesnym w skutkach zbombardowaniu tej świątyni, na koniec  drugiej wojny  światowej i pierwszych wysiłkach związanych z  jej zagospodarowaniem, przywrócono do religijnego kultu najpierw tylko niewielką jej część: zakrystię oraz przylegającą do niej nawę północną. W zakrystii utworzono kaplicę, w której, przybywający ze Stanisławowa ś.p. ks. Prałat Kazimierz Filipiak, umieścił cudowny wizerunek Matki Bożej Łaskawej i sprawował liturgię Kościoła Katolickiego w obrządku ormiańskim. Natomiast w ocalonej od zniszczeń wojennych nawie północnej rozpoczęła się liturgia w obrządku łacińskim. Po wielu wysiłkach związanych z uzyskaniem stosownego pozwolenia ówczesnych władz państwowych, w roku 1972, została ponownie erygowana w tym miejscu rzymskokatolicka parafia. Pierwszym po wojnie jej proboszczem  oraz podejmującym ciężar odbudowy świątyni był ś.p. ks. Herbert Scharmach. Jego następcą był ks. kanonik  Jerzy Kownacki, a po nim proboszczem został ks. kanik Stefan Pasternak. Przez cały ten czas życie religijne rozwijało się jedynie w tej części  kościoła, którą ominęły wojenne zniszczenia. Dopiero w roku 1996 została odprawiona pierwsza Msza św. w  centralnej części świątyni. Przyczynił się do tego, mianowany w 1995 roku nowy proboszcz, ks. Prałat Cezary Annusewicz, który z  nadludzkim wysiłkiem i dzięki życzliwej pomocy władz, a także ofiarności wiernych oraz fundacji polsko-niemieckiej,  dokonał odbudowy sklepień  w nawie głównej w roku 2000, a następnie w nawie południowej w roku 2005. W międzyczasie otynkowano prezbiterium, a po nim rozpoczęto prace tynkarskie na ścianach nawy południowej i na filarach całej świątyni. Wówczas można  było przystąpić do ułożenia płyt nagrobnych w nawie południowej oraz  wykonania posadzki w prezbiterium. W końcu ustawiono tam nowy ołtarz i pulpit, a na jednym z filarów świątyni zamontowana została barokowa ambona. Wcześniej, w odbudowanej nawie południowej,  w miejscu  do tego przeznaczonym, o czym świadczą historyczne zdjęcia sprzed drugiej wojny światowej,  zostały umieszczone organy,  które po raz  pierwszy zabrzmiały w dniu parafialnego odpustu ku czci św. Piotra i Pawła, 29 czerwca br. Natomiast w  nawie północnej  świątyni wybudowany został ołtarz św. Klemensa, poświęcony również przez J. E. Ks. Abp Tadeusza Gocłowskiego, na krótko przed rekonsekracją całego kościoła, w niedzielę 13 sierpnia o godz. 12.00.  Fundatorami tego ołtarza byli piekarze i cukiernicy nie tylko z Gdańska, ale też z innych miast Polski, którzy w ten sposób uczcili Patrona swojego rzemiosła.
          Odbudowana w  całości  i wyposażona w  stopniu odpowiadającym potrzebom liturgicznym, zabytkowo świątynia doczekała się wreszcie swojej rekonsekracji. Ten podniosły akt religijny miał miejsce w roku jubileuszu 550-lecia parafii i dokładnie w 10 rocznicę  ważnego w historii odbudowy tej świątyni wydarzenia, jakim  było wspomniane wcześniej odprawienie  pierwszej Mszy św. w  nawie głównej. Rekonsekracja  odbudowanego w całości kościoła św. Piotra i Pawła, była świętem nie tylko małej wspólnoty wiernych i mieszkańców dzielnicy Stare Przedmieście. Zrekonstruowany kościół, przy ul. Zabi Kruk 3, jest przecież częścią naszego dziedzictwa narodowego. Nic więc dziwnego, że Dyrektor Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie z Regionalnym Ośrodkiem w Gdańsku,  pod patronatem Ministerstwa Kultury,  zorganizował konferencję konserwatorską poświęconą historii tego kościoła, która odbyła się w przeddzień jego rekonsekracji, w sobotę 9 września br. Koncentrując uwagę na odbudowie tego obiektu sakralnego, należącego do wyjątkowych pod względem architektury dzieł gotyku, uczestnicy tego spotkania z zachwytem przyglądali się rezultatom jego rekonstrukcji.
           Podkreślono wszystkie etapy żmudnej pracy związanej z odbudową tej świątyni, wskazując  na trudności finansowe, jak również na brak sprzyjających okoliczności politycznych w okresie rządów komunistycznych. Dopiero ostatnie dziesięciolecie przyniosło efekty, które  budzą podziw nas wszystkich. Ten skądinąd maleńki w kontekście wielowiekowej historii parafii okres wiąże się z objęciem urzędu proboszcza przez ks. Prałata Cezarego Annusewicza. Dzięki jego wysiłkom została doprowadzona do końca rekonstrukcja gotyckiego kościoła na Starym Przedmieściu.
          Dopełnieniem rozpoczętej w Muzeum Narodowym refleksji była wizyta uczestników sympozjum w kościele, która się odbyła tego dnia wieczorem i zbiegła się z okolicznościowym koncertem Capelli Gedanensis oraz uruchomieniem przez Prezydenta Miasta iluminacji zewnętrznej kościoła. Ten podniosły moment wydobycia z ciemności pięknej architektury  sakralnej budowli był doskonałym sposobem podkreślenia znaczenia dokonanego w tym kościele wspaniałego dzieła. W symboliczny sposób zasygnalizowano  bowiem mieszkańcom Gdańska powrót świątyni do jej pierwotnej świetności.
         Trudno opisać radość, jaka zagościła w sercach  nie tylko uczestników tego wydarzenia, ale  też całej społeczności Starego Przedmieścia. Radość ta wyraziła się jeszcze bardziej nazajutrz podczas uroczystej Mszy św. rekonsekracyjnej, podczas której  zachwyt i wzruszenie wprowadziły  wyjątkowy nastrój. Piękno zaś sprawowanej liturgii, śpiew Capeli Gedanensis ubogacającej także  tę liturgię oraz symboliczne gesty związane z poświęceniem i namaszczeniem ołtarza i ścian świątyni, jeszcze bardziej uwypukliły jej majestatyczny wygląd i stworzyły wyjątkowy klimat, bo zdawało się, że do zgromadzonych w tym miejscu osób przemówiły wieki.
         Rekonsekracja świątyni jest aktem religijnym, poprzez który – zgodnie z prawem kanonicznym Kościoła Katolickiego – dany obiekt sakralny może spełniać właściwą funkcję liturgiczną, wynikającą z jego przeznaczenia. I to jest największy, w wymiarze transcendentnym,  powód do radości. Ale wymiar ten, dotykając sfery życia duchowego, ma nie tylko swój nadprzyrodzony charakter. Życie duchowe człowieka zawiera w sobie również  uczucie piękna.  I tego właśnie uczucia zacznie nam  na nowo dostarczać zrekonstruowany kościół na Starym Przedmieściu. O tym są przekonani nie tylko znawcy tematu, ale również turyści, którzy od lat śledzili  postęp w odbudowie tego wyjątkowego obiektu, a wielu spośród nich, wpisując się do pamiątkowej księgi, wyraziło również  swój zachwyt i uznanie.  Wszystkich zainteresowanych tym obiektem, zapraszamy do  jego odwiedzin oraz do udziału w sprawowanej w nim liturgii. O rezultatach dotyczących odbudowy tego kościoła, jak również o życiu duszpasterskim parafii można zdobyć informacje także na stronie internetowej www.piotripawel.diecezja.gda.pl. Ponadto  w parafii  można nabyć  film CD poświęcony historii tego sakralnego zabytku.

Opracował ks. Czesław Hybel